Chào mừng bạn đến với forum.minhha.vn, Nơi chia xẻ những thông tin bổ ích
Đăng ký  hoặc  Đăng nhập

Aranjuez, ghi ta hoà quyện khúc đàn thôi miên

Âm nhạc

Aranjuez, ghi ta hoà quyện khúc đàn thôi miên

Gửi bàigửi bởi Admin » Tháng tám 18, 2013, 3:35 pm


Aranjuez, cung điện hoàng gia ở phía nam thủ đô Tây Ban Nha
Aranjuez, ghi ta hoà quyện khúc đàn thôi miên


Trong số các bài hợp tấu dành riêng cho ghi ta cổ điển, bản Concierto de Aranjuez là tác phẩm cực kỳ nổi tiếng. Với hơn 1000 phiên bản ghi âm, kể cả những phiên bản có đặt lời hay không, khúc đàn Aranjuez trong hậu bán thế kỷ XX, giúp cho Tây ban cầm cổ điển trở nên vô cùng phổ biến.

Tác phẩm Concierto de Aranjuez ra đời vào năm 1939 dưới ngòi bút của tác giả Joaquín Rodrigo (1901-1999). Ông sinh tại thị trấn Sagunto, nằm cách thành phố Valencia khoảng 30 cây số. Thành phố Valencia lớn hàng thứ ba nằm ở phía đông Tây Ban Nha.

Năm lên ba, ông Joaquín Rodrigo mắc bệnh bạch hầu, gia đình không sớm phát hiện, nên ông bị mù đôi mắt. Năm lên tám, ông bắt đầu học đàn dương cầm và vĩ cầm, đến năm 16 tuổi ông học thêm lớp hòa âm và sáng tác (với thầy Francisco Antich).



Tốt nghiệp nhạc viện thành phố Valencia, ông bắt đầu cho ra đời những sáng tác đầu tay. Nhờ đoạt giải nhất nhân các cuộc thi, ông được sang Pháp du học trong vòng 5 năm tại Trường Cao đẳng Âm nhạc Paris, nối bước các bậc tiền bối là Isaac Albéniz, Manuel de Falla và Enrique Granados (người đã gợi hứng cho bà Consuelo Velazquez sáng tác bài Besame Mucho). Bốn gương mặt này sau đó được liệt vào hàng Tứ Quý nhờ công lao làm giàu dòng nhạc cổ điển Tây Ban Nha.

Tác giả Joaquín Rodrigo chấp bút sáng tác bản hợp tấu Concierto de Aranjuez năm ông 38 tuổi. Tác phẩm gồm ba phần, trong đó phần thứ hai viết theo thể điệu Adagio, chầm chậm trầm buồn, trở nên rất quen thuộc do được phối đi phối lại cả ngàn lần trong vòng nửa thế kỷ.

Aranjuez là tên của cung điện hoàng gia Tây Ban Nha, nằm cách thủ đô Madrid 50 cây số về phía nam. Khi nghe vợ mình kể lại khung cảnh nên thơ hữu tình của khu vườn thượng uyển bao bọc cung điện, tác giả chợt có ngẫu hứng sáng tác, để rồi lấy tên Aranjuez đặt cho tác phẩm.



Bản hợp tấu trở nên nổi tiếng ngay từ lần biểu diễn đầu tiên vào năm 1940 tại nhà hát lớn thành phố Barcelona. Giai điệu tha thiết lại càng u buồn da diết trong thời kỳ nội chiến Tây Ban Nha. Nhiều nhà phê bình cho là khúc đàn Adagio trong bản hợp tấu Aranjuez nói về cuộc đảo chính năm 1937 qua trận oanh tạc san bằng thành phố Guernica, mà danh họa Picasso đã thể hiện tài tình trong bức tranh cùng tên triển lãm tại Paris.

Về sau này, trong quyển tiểu sử viết về ông Rodrigo Joaquín, vợ của tác giả là nghệ sĩ dương cầm Victoria Kamhi kể lại rằng : chồng bà đã viết khúc adagio trong tâm trạng chán nản tuyệt vọng, nhưng đó là một nỗi buồn gia đình do mất mát riêng tư.

Vào thời ấy, hai vợ chồng chờ đón đứa con đầu lòng. Tác giả đã gần 40 tuổi, khó khăn lắm mới lập được gia đình. Nhưng niềm vui làm cha sẽ không tới vì đứa bé sinh non, chết từ khi mới lọt lòng. Nhiều năm sau đó, hai vợ chồng mới có được một đứa con gái.



Khúc đàn Aranjuez thành công trong hơn hai thập niên liền, được chuyển thể phóng tác nhiều lần, nổi tiếng nhất là phiên bản của tay kèn Miles Davis, nhưng mỗi lần ghi âm, các nghệ sĩ phải thu trọn vẹn chứ không được quyền rút ngắn.

Mãi đến năm 1966, lời hát đầu tiên mới được tác giả Guy Bontempelli đặt cho khúc nhạc này theo yêu cầu của ca sĩ người Pháp Richard Anthony. Dựa vào phiên bản tiếng Pháp Aranjuez mon amour, tác giả Alfredo Garcia Segura đặt thêm lời tiếng Tây Ban Nha thành ca khúc En Aranjuez con tu Amor.

Trong quyển hồi ký của mình, nam ca sĩ Richard Anthony kể lại lần gặp gỡ tác giả Rodrigo tại nhà riêng của ông ở thủ đô Madrid. Trong nguyên tác, khúc đàn Adagio của Aranjuez dài đến 9 phút, nên khi chuyển thành ca khúc, bài hát buộc phải tỉnh lược gần đi một nửa.



Ca sĩ người Pháp Richard Anthony nghĩ rằng tác giả Rodrigo sẽ khó mà bằng lòng để cho người khác chỉnh sửa tác phẩm của ông. Nhưng lạ thay, khi nghe thử bài hát, tác giả rất bồi hồi xúc động. Ông nói rằng cách phân đoạn giai điệu nghe rất lạ tai, nhưng lời bài hát tiếng Pháp làm cho ông chạnh lòng xao xuyến, nhớ lại bao kỷ niệm thời thanh niên.

Thời mà ông sang Paris du học với thầy là nhạc sư Paul Dukas tại Trường Cao đẳng Âm nhạc. Hai người rất quý mến nhau nên sau khi ông Paul Dukas qua đời vào năm 1935, tác giả Rodrigo đã viết bản Sonata de Adíos (Khúc đàn từ biệt) để kính tặng cho người thầy quá cố. Phiên bản ghi âm có lời ca ra đời vào năm 1967, một khi tác giả đã đồng ý nhận lời.

Bài hát Aranjuez mon amour trở thành một trong những bản nhạc ăn khách nhất trong sự nghiệp của Richard Anthony, với hơn 5 triệu đĩa đơn phát hành trong cùng một năm. Cánh chim bồ câu miền Hy Lạp Nana Mouskouri và nữ hoàng fado của Bồ Đào Nha đều có ghi âm ca khúc này trong tiếng Pháp.



Từ cuối những năm 1960 trở đi, bản Aranjuez sẽ liên tục được phóng tác chuyển dịch sang nhiều thứ tiếng, và trong mỗi ngôn ngữ bài này có ít nhất là hai lời. Trong tiếng Anh, có bản Follow Me do hai tác giả Hal Shaper và Herbert Kretzmer đặt lời. Nhưng nổi tiếng hơn nữa nhất là phiên bản I Recall Spain, của hai tác giả Artie Maren và Al Jarreau, dựa theo phóng tác nhạc jazz của Chick Corea.

Phiên bản tiếng Ý cũng có nhiều lời khác nhau : bài Trenodia của Giorgio Calabrese và bài Aranjuez, la Tua Voce của tác giả Paolo Dossena, do Dalida ghi âm và bản Lacrime của Pietro Galassi phối theo nhạc pop. Đến năm 1988, bà Victoria Kamhi, vợ của tác giả Joaquín Rodrigo, soạn thêm lời mới thành ca khúc Aranjuez, Ma Pensée (Aranjuez trong tâm trí).

Ngoài hai giọng ca tenor lừng danh thế giới là José Carreras và Placido Domingo, hầu hết các giọng ca xuất thân từ dòng nhạc pop cổ điển như Bocelli, Sarah Brightman hay các nhóm Il Divo, Amici đều có ghi âm lại bản Aranjuez, nhưng phiên bản làm cho tác giả Joaquín Rodrigo hài lòng vừa ý nhất lúc sinh tiền là bản hợp tấu của Paco de Lucia, tay đàn ghi ta flamenco nổi tiếng nhất của Tây Ban Nha.



Có một điều rất lạ là tác giả Joaquín Rodrigo đã viết một bản hợp tấu ghi ta rất đẹp rất hay, diễn đạt được tinh hoa của Tây ban cầm cho dù đây không phải là nhạc cụ sở trường của ông. Sinh thời, tác giả này sáng tác bằng đàn piano chứ ông không biết chơi đàn ghi ta.

Nhưng nhờ cái lỗ tai thần kỳ của một người khiếm thị, nhờ sức tưởng tượng dồi dào trong tâm trí, mà ông Joaquín Rodrigo lại mô tả được, dù chưa bao giờ nhìn thấy, một khu vườn xinh đẹp, diệu kỳ.

Tại Aranjuez, vườn hoa thượng uyển ngạt ngào hương mộc lan, dạt dào sắc thủy tiên, tiếng rì rào của gió thổi ngoài hiên, tiếng róc rách trong bồn nước chảy triền miên. Trong tâm trí của người viết nhạc, những âm thanh thiên nhiên một khi được hòa quyện, thành tiếng đàn gọi hồn, thành khúc nhạc thôi miên.


Tuấn Thảo
Hình ảnhChào bạn! Chúc bạn nhiều may mắn và sức khỏe để tham gia và đóng góp thêm bài viêt cho diễn đàn!
Hình đại diện của thành viên
Admin
Site Admin
 
Bài viết: 948
Ngày tham gia: Tháng hai 26, 2012, 12:38 am
Đến từ thành phố: HCM City
Điểm (Points): 12
Giới tính: Nam (Male)
Handphone: 0
Tagsminh ha,khiêu vũ,dancesport,ballroom, online,rumba, standard,latin

Re: Aranjuez, ghi ta hoà quyện khúc đàn thôi miên

Gửi bàigửi bởi Admin » Tháng tám 18, 2013, 4:03 pm

Concierto de Aranjuez


Joanquin Rodrigo có một người vợ tên là Victoria Kamhi. Khi được hỏi về hoàn cảnh ra đời chương 2 này, bà từng nói rằng: "Đó là những tháng ngày hạnh phúc trong tuần trăng mật của chúng tôi, khi hai người cùng sánh đôi trên con đường trong cung điện ở Aranjuez. Đó, là một bản tình ca". Và với những lý do như thế, bản nhạc ra đời với tên gọi Concierto de Aranjuez.

Nhưng sự thực phải chăng đúng là như vậy...

... Kamhi đã phải nhập viện trong tình trạng hết sức nguy kịch khi đang mang thai đứa con đầu lòng của mình. Từ bệnh viện trở về nhà, Rodrigo đã dành trọn cả một đêm, một mình, trong bóng tối, viết nên chương 2 concerto này. Đó có lẽ là thời điểm đáng buồn nhất trong cuộc đời vợ chồng ông. Họ đã rất mong muốn, rất hi vọng về đứa trẻ. Vậy mà, Chúa đã không cho ông đôi mắt, và giờ còn đem theo cả đứa bé đi...

Mở đầu chương 2 với tiếng kèn oboa buồn bã, thổi những ký ức xa xăm, nhuốm màu u tối che phủ cung điện ở Aranjuez. Những tiếng rải nhẹ, đều đặn của guitar xen lẫn tiếng kèn như bàn tay đang gạt những đám mây ký ức, giúp Rodrigo kết nối với ánh sáng của cuộc sống, và trên hết cảm nhận được sự hiện hữu của Chúa trời.

Ngay sau đó, chủ đề tác phẩm đã được hiện lên. Cây đàn guitar cất tiếng. Nó như một lời van xin Chúa hãy giữ lại mạng sống cho vợ và đứa con đầu lòng của ông, đầy thống thiết, nhưng không quỵ lụy. Sự đối đáp diễn ra liên tục giữa cây đàn - người nhạc sĩ mù, với dàn nhạc - Chúa trời. Có những lúc âm thanh được cân bằng. Có những lúc, dàn nhạc nổi lên, át hẳn tiếng đàn guitar. Cảm giác rằng con người, khi đứng trước Chúa trời, thật là bé nhỏ...

Giằng co...

Và bỗng dưng, dàn nhạc im bặt. Chúa đã ngừng lại. Chỉ còn tiếng cadenza của guitar. Sự dằn vặt nổi lên. Mọi thứ ngày càng trở nên hướng nội, và đồng thời như tìm kiếm chút lay động từ Chúa.

Kêu gọi, nhưng không có ai trả lời. Sự im lặng đến đáng sợ của dàn nhạc khiến cho người nghệ sĩ càng trở nên bức bách trong tâm trí. Tốc độ, âm thanh được đẩy cao lên tới đỉnh điểm. Toàn bộ khối óc, cơ thể dường như căng ra. Và, ngay trước cái đỉnh điểm ấy, một tiếng rải nốt bất thường vang lên đầy đột ngột. Thân mình người nghệ sĩ dường như khẽ giật nảy lên theo tiếng rải, dồn toàn bộ sinh lực vào trong cơ thể...

ĐỈNH ĐIỂM! Sợi dây vô hình giữa Chúa và người nhạc sĩ mù đột nhiên căng lên. Cả hai đang cố gắng hết sức kéo nó về phía mình. Tiếng rasg điên cuồng của guitar.

GÀO THÉT, PHẪN NỘ, ĐIÊN CUỒNG, HOẢNG LOẠN!!!

Giờ đây tâm trí ông không còn nghĩ được gì cả, việc duy nhất có thể làm, đó là giữ chặt sợi dây vô hình trong tay.

PHỰT! Âm thanh khô khốc của tiếng pizzicato của bè dây vang lên. Sợi dây giờ đây thật mỏng mảnh.
Gần như ngay lập tức, tiếng gạt dây điên cuồng lại nổi lên, như nỗ lực cuối cùng giành lại những gì của mình.

PHỰT! Vẫn âm thanh khô khốc của dàn dây.

Lần thứ ba, lại là sự gào thét cuồng nộ trên những dây đàn. Chỉ khác rằng, không gian bỗng im bặt. Sợi dây đã đứt. Và giờ là lúc Chúa lên tiếng. Chủ đề tác phẩm lại được tái hiện, nhưng giờ đây là bởi dàn nhạc. Cây guitar lặng im, như chấp nhận số phận của mình. Kamhi được cứu, nhưng đứa bé đã mãi ra đi. Đoạn nhạc đẩy được lên đến cao trào của cảm xúc, sự vỡ òa của con tim, và nước mắt...

Bè dây của dàn nhạc giảm dần, và cây đàn guitar nhẹ nhàng lên tiếng. Từng nốt chậm rãi, và lên cao. Giờ đây, ẩn dưới tiếng đàn không còn là việc giành giật sự sống, không còn là lời van xin thống thiết nữa, mà đơn giản, đó là hình ảnh đứa bé đang bay lên thiên đường, với kết thúc bằng những bằng âm bồi trong vắt.

Đứa bé đã về với Chúa, khi chưa kịp nhìn mặt cha mẹ mình dù chỉ một lần...

Tuấn Việt
Hình ảnhChào bạn! Chúc bạn nhiều may mắn và sức khỏe để tham gia và đóng góp thêm bài viêt cho diễn đàn!
Hình đại diện của thành viên
Admin
Site Admin
 
Bài viết: 948
Ngày tham gia: Tháng hai 26, 2012, 12:38 am
Đến từ thành phố: HCM City
Điểm (Points): 12
Giới tính: Nam (Male)
Handphone: 0
Tagsminh ha, khiêu vũ,dancesport,ballroom,latin,standard


Quay về ÂM NHẠC (Music)

Points: 0

cron